Rypin jest jednym z najstarszych polskich miast. Pierwsze informacje o nim pochodzą z 1065 r. Już w XI w. miasto stało się stolicą odrębnej jednostki terytorialnej, zwanej kasztelanią, a od XIV w. – powiatu. W ciągu tysiąclecia swych dziejów Rypin czterokrotnie pozbawiany był swej pozycji miasta stołecznego północnej części ziemi dobrzyńskiej. Dochodziło do tego z różnych przyczyn w latach 1236-1300 (rozbicie dzielnicowe), 1797-1866 (Rozbiory Polski), 1916-1918 (I wojna światowa), 1975-1998 (po gierkowskiej reformie administracyjnej). Podczas okupacji niemieckiej w latach 1942-1945 niem. Rippin.

Pierwotny gród rypiński zlokalizowany był na terenie obecnej wsi Starorypin i wielokrotnie padał ofiarą najazdów plemion bałtyckich (Prusów i Litwinów), a od końca XIII w. – Krzyżaków. Do całkowitej ruiny doprowadził miasto najazd krzyżacki z 1329 r. Odbudowa miasta nastąpiła już na nowym, łatwiejszym do obrony, miejscu. Centrum nowego Rypina stało się wzgórze nad Rypienicą, w pobliżu jeziora (obecnie ulice: Rynek, Jana Pawła II, Gdańska, Kilińskiego, 21 stycznia). Przywilej lokacyjny dla Rypina odnowił 24 czerwca 1345 r. Władysław, książę dobrzyński. W XIV wieku Rypin był otoczony murami obronnymi z dwiema bramami – basztami, sierpecką na południu i drugą – przed mostem na Rypienicy. W mieście znajdował się kościół św. Trójcy i, nieopodal, zamek. W okresie XIV XV w. Rypin trzykrotnie trafiał w ręce krzyżackie. Dopiero po II pokoju toruńskim (1466) miasto – wraz z całą ziemią dobrzyńską – wróciło do Rzeczypospolitej. Spokojny rozwój trwał do XVII w., gdy najazdy szwedzkie zrujnowały Rypin, tak jak wiele innych miast. Nie oszczędziła go także wojna północna z lat 1700-1721. Ponownie miasto odżyło po tych wydarzeniach ok. połowy XVIII w. Niewątpliwy wpływ na to miało osiedlanie się Żydów, którzy rozwijali miejscową gospodarkę.

Po II rozbiorze Polski, w 1793 r., Rypin znalazł się w granicach państwa pruskiego, by w 1807 r. trafić do utworzonego przez Napoleona Księstwa Warszawskiego, a po kongresie wiedeńskim – do Królestwa Polskiego. Dopiero po upadku powstania listopadowego miasto znalazło się pod berłem cara Rosji.

W XIX w. w Rypinie i okolicach miało miejsce wiele zdarzeń, znanych w skali historii Polski: wyjście wojsk polskich generała Macieja Rybińskiego po upadku powstania listopadowego, początki tzw. partyzantki Zaliwskiego w 1833 r. czy też wydarzenia powstania styczniowego i ostatnich tygodni życia jednego z jego przywódców – gen. Zygmunta Padlewskiego. W czasie I wojny światowej, od 1915 r. Rypin znajdował się pod władzą niemiecką. Odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 r. doprowadziło do wyzwolenia spod niemieckiej okupacji. W Rypinie odrodziły się polskie władze lokalne, a od stycznia 1919 r. gród nad Rypienicą ponownie stał się stolicą powiatu, będącego częścią województwa warszawskiego.

Okres II Rzeczypospolitej był czasem rozkwitu miasta. Rozbudowano infrastrukturę: szpital św. Marcina (obecnie dra Franciszka Dłutka), Szkoła Podstawowa im. J. Piłsudskiego (obecnie SP nr 1), gimnazjum (obecnie Zespół Szkół nr 1 im. ks. Czesława Lissowskiego), stadion miejski (obecnie boisko Gimnazjum im. Józefa Wybickiego). Rozwijała się gospodarka, powstały: Spółdzielnia Mleczarska ROTR, Bank Spółdzielczy, Spółdzielczy Młyn Rolniczy. Swoje struktury miały w Rypinie liczne organizacje ogólnopolskie i stowarzyszenia lokalne. Działo się to wszystko w warunkach wielonarodowości i wielokulturowości miasta, co obrazują świątynie w nim istniejące: kościół katolicki św. Trójcy, kościół ewangelicko-augsburski, synagoga, cerkiew prawosławna. W 1928 r. Rypin wizytował prezydent RP Ignacy Mościcki.

Do ludzi, którzy zapisali się w historii miasta należą: burmistrz Józef Budzanowski, księża Czesław Lissowski i Stanisław Gogolewski, działacze gospodarczy Władysław Żochowski, Jan Rudowski, Kazimierz Gorczyński oraz znany historyk, poseł na Sejm RP IV i V kadencji prof. Mirosław Krajewski.

W wyniku reformy administracyjnej z 1938 r., Rypin znalazł się w województwie pomorskim.

II wojna światowa, a szczególnie jej początek i koniec, to okres bardzo dramatyczny dla miasta i jego mieszkańców. Już we wrześniu 1939 na Rypin spadły bomby, ale najgorsze wydarzyło się później, gdy setki mieszkańców miasta i powiatu poddano akcji eksterminacyjnej. Rypiński "Dom Kaźni" stał się miejscem męczeńskiej śmierci nauczycieli, księży, urzędników, ziemian, Żydów, a lasek w Rusinowie k/Rypina i las w Raku k/Skrwilna – ich zbiorową mogiłą. Mimo tych represji, od wiosny 1940 działał w Rypinie i okolicach ruch oporu Polskiego Państwa Podziemnego i jego formacji zbrojnych: Związku Walki Zbrojnej, a później Armii Krajowej. W styczniu 1945 Niemcy opuścili Rypin i w mieście powstały struktury przyszłej władzy komunistycznej. Wielu mieszkańców, związanych z ruchem oporu, zostało wywiezionych na wschód lub osadzonych w specjalnych obozach. W okolicach Rypina do 1947-48 roku działały resztki oddziałów poakowskich.

Okres PRL to dla Rypina czas, gdy miasto do 1975 roku było stolicą powiatu i wtedy lokowano w nim ważne inwestycje, np. Fabrykę Akcesoriów Meblowych, Zespół Szkół Ekonomicznych, rozbudowano Szpital Powiatowy. Po likwidacji powiatów Rypin stracił na znaczeniu i w systemie centralnego planowania zmniejszył się napływ środków inwestycyjnych.

Ważnym wydarzeniem było powołanie w 1982 r., przez biskupa płockiego, drugiej parafii rzymskokatolickiej. W 1990 r. poświęcono nowy kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego (parafia św. Stanisława Kostki).

Upadek komunizmu w 1989 r., powstanie III Rzeczypospolitej i odrodzenie prawdziwego samorządu terytorialnego, gminnego w 1990 r. i powiatowego w 1998 r., stworzyły nowe szanse rozwoju miasta.

Społeczność

Miasto Rypin obecnie liczy 16 950 mieszkańców. Z końcem 1998 r. gminę miejską zamieszkiwało 16 971 osób, gęstość zaludnienia wynosiła 1697 osób na km² powierzchni. Obecnie obserwuje się systematyczny spadek ludności miejskiej, a od 1978 do 1998 r. przybyło w mieście 5447 osób. Cechą charakterystyczną ludności Rypina jest liczebna przewaga kobiet nad mężczyznami. Współczynnik ten w kolejnych latach wykazuje jednak tendencję malejącą.

W Rypinie urodził się Joseph Frank Zelazny, ojciec klasycznego pisarza fantasy i science-fiction Rogera Zelaznego.

Turystyka, sport, kultura

Rypin posiada dobrze rozwiniętą bazę noclegową, gastronomiczną i rekreacyjno-sportową. Turyści mogą zwiedzić Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej, pracownię witraży Elżbiety, Andrzeja i Bartosza Bednarskich, miejsca historyczne oraz zabytki architektoniczne. Centrum rekreacyjno-sportowe, jakim jest Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji, organizuje wypoczynek oraz umożliwia uprawianie wielu ciekawych dyscyplin sportowych. Przez cały rok dla amatorów filmów dostępne jest kino "Bałtyk". Uczestniczyć można w uroczystościach, imprezach, festiwalach, których w Rypnie nie brakuje, zwłaszcza w sezonie letnim.W miescie w roku 1922 poswstal klub sportowy R.K.S. Lech Rypin jest to zespół grający w IV lidze. W 1998 roku Lech występował w III lidze.

Zabytki i atrakcje turystyczne w Rypinie

• Kościół rzymskokatolicki pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa parafii św. Stanisława Kostki. Wewnątrz kościoła znajduje się witraż o powierzchni 212 m² przedstawiający Ostatnią Wieczerzę. Jest to jeden z największych sakralnych witraży w Europie. W lewej nawie kościoła znajduje się witraż o tej samej wielkości, co witraż główny. Przedstawia abstrakcyjną wizję stworzenia świata. W prawej nawie umieszczony jest mniejszy witraż, ukazujący symbolicznie Ducha Świętego. W tylnej części prawej nawy budowany jest witraż tej samej wielkości, co dwa największe. Ma on przedstawiać wizję Sądu Ostatecznego.
• Kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy. Wzniesiony został w 1355 r. z fundacji książąt dobrzyńskich Bolesława i Władysława. Zbudowany jest w stylu gotyckim. Szczyty i kruchta zachodnia to styl neogotycki. Świątynia jest murowana, w cegłach widoczne są liczne wgłębienia (wyżłobione palcami przez pątników w ramach pokuty). Od zachodu znajduje się neogotycka kruchta. Wnętrze nakryte jest pozornym sklepieniem kolebkowym. Kościół był odnawiany po raz ostatni w 1995 r.
• Kościół ewangelicko-augsburski. Wybudowany w 1888 r. w tzw. Grodzie Templariuszy. Neogotycki, wykonany według projektu Stappelmanna. Wnętrze kościoła zdobi bogata polichromia, rzeźbiona ambona i trzyczęściowy ołtarz. Wyposażony jest w stylowe ławki i empory. Wieżę zdobi zegar sprowadzony z Pragi w 1911 r.
• Kaplica pod wezwaniem św. Barbary. Zbudowana w 1780 r. Drewniana konstrukcja zrębowa na podmurówce kamiennej. Dach wielopołaciowy kryty gontem, na nim wieżyczka zwieńczona daszkiem namiotowym. Ostatnimi czasy odkryto i odrestaurowano polichromie.
• W Rypinie można zobaczyć kamieniczki z przełomu XIX i XX w., charakterystyczny prostokątny rynek, na którym usytuowany jest obelisk upamiętniający nadanie praw miejskich w 1365 r.
  

Przeglądy twórczości artystycznej, imprezy estradowe dla dzieci, młodzieży i dorosłych, spektakle teatralne, wystawy i wernisaże artystów plastyków znanych w kraju i za granicą, a także twórców lokalnych, wykłady i odczyty – wszystko to składa się na wizerunek kulturalnej działalności Rypina. Miejski Ośrodek Kultury sprawuje opiekę nad zespołami muzycznymi: "Red Rain", "the Wonders", "Symmetry", "Rokers Band", wokalistami, orkiestrą dętą, kabaretem, kapelą "Sami Swoi" i grupą wokalną "Walentynki". W placówce działają dwa chóry: "Belcanto" i "Srebrny włos" oraz teatry amatorskie: "Teatr Poezji" i teatr młodzieżowy "Alibi". Od 32 lat MOK jest organizatorem Ogólnopolskiego Przeglądu Teatrów Amatorskich "Rypińska Wiosna Teatralna" oraz Ogólnopolskiego Dziecięcego Festiwalu Country. Organizuje wystawy i wernisaże twórców lokalnych i ogólnopolskich.

Miasto oferuje turystom przejazd, nocleg w jednym z trzech obiektów noclegowych. Jednym z nich jest hotelik przy Miejskim Ośrodku Sportu i Rekreacji. Położony jest on niedaleko centrum miasta. Dojazd do obiektu prowadzi z głównej drogi powiatowej Rypin – Lipno. Jest najbardziej charakterystycznym obiektem, ponieważ otoczony jest parkiem miejskim i znajduje się na terenie Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji. Oferuje gościom 22 miejsca noclegowe, parking, bufet z małą gastronomią, świetlicę, siłownię oraz miejsce do grillowania MOSiR jest bogaty w infrastrukturę rekreacyjną. Posiada m.in. boisko do małych gier, bieżnie, cztery ziemne korty tenisowe, trzy płyty trawiaste do piłki nożnej, strzelnicę sportową, boisko do plażowej piłki siatkowej i nożnej, koszykówki. Działają przy nim: sekcja kulturystyczna, sekcja brydża sportowego oraz Rypiński Klub Sportowy "Lech". Ośrodek oferuje swoim gościom różnorodne formy wypoczynku i rekreacji. Dla dzieci i młodzieży dużą atrakcją jest zwierzyniec, plac zabaw, dorośli wypocząć mogą przy grillu nad oczkiem wodnym. W przyszłym roku pojawią się nowe tereny rekreacyjne o łącznej powierzchni 4,5 ha. Następnym obiektem jest pensjonat położony w nowszej części miasta niedaleko drogi powiatowej Rypin – Brodnica. Oferuje 17 miejsc noclegowych w pokojach 1, 2, 3 i 6-osobowych. Ponadto małą gastronomią. Kolejnym obiektem jest Motel zlokalizowany przy drodze powiatowej Rypin – Lipno znajdujący się w jednym kompleksie ze stacją benzynową. Motel oferuje 17 miejsc noclegowych. Dysponuje kilkoma pokojami o wysokim standardzie wyposażenia.

Niedaleko Rypina ulokowane są ośrodki wypoczynkowe:

• Ośrodek szkoleniowo – wypoczynkowy ZHP w Urszulewie 16 km od Rypina. Ośrodek oferuje 120 miejsc noclegowych w domkach 2- i 7-osobowych, sieć restauracyjno-rozrywkową i zaplecze socjalne. Oferuje również pola namiotowe i stanice wodne, co stwarza dogodne warunki do uprawiania sportów wodnych. Ośrodek ten zapracował sobie na renomę i uznanie u gości z całego kraju, a zwłaszcza gości z Warszawy i okolic.
• Ośrodek rekreacyjny "Sitnica" – położony jest 8 km od Rypina. Oferuje swoim gościom 120 miejsc noclegowych w domkach 4 osobowych. Dysponuje polem namiotowym, siecią restauracyjno-rozrywkową oraz zapleczem socjalnym. Ośrodek ten zapracował na uznanie swoich gości i co roku cieszy się maksymalnym obłożeniem.
  

Ekologia
Miasto posiada system wodociągowo-kanalizacyjny i odwodnieniowy, mechaniczno-biologiczną oczyszczalnię ścieków. Korzysta z własnego wysypiska śmieci. W trosce o czyste powietrze, rozbudowuje się sieć ciepłowniczą i likwiduje dymiące kominy. W 2003 r. oddano do użytku Regionalny Zakład Utylizacji Odpadów Komunalnych w Puszczy Miejskiej, wybudowany przez Związek Gmin Rypińskich. W 2004 r. Rypin otrzymał tytuł Gmina Przyjazna Środowisku.

Przedsiębiorczość i inwestycje

W mieście najprężniej działają branże: odzieżowa, spożywcza, budowlana i metalowa. Silnie rozwinięty jest handel zarówno hurtowy, jak i detaliczny. W tych gałęziach znajduje pracę większość mieszkańców. W Rypinie funkcjonuje osiem firm zatrudniających powyżej sto osób. Produkcja zdrowej żywności stwarza możliwość rozbudowy przetwórstwa. Wśród potentatów naszego rynku lokalnego znajdują się tak znane i cenione na rynku polskim i rynkach zagranicznych firmy jak: firma Firma Rejs, Kaufmann, DAMIX, EMIX, Spółdzielnia Mleczarska ROTR, Kujawsko-Dobrzyńska Spółdzielnia Handlowa i wiele innych, które same w sobie poprzez znaczącą pozycję promują nasz region. Miasto dysponuje zarówno nieruchomościami, jak i terenami pod zabudowę, oferując ulgi podatkowe i duże zasoby wykwalifikowanej siły roboczej. Jako stolica powiatu, zapewnia lokalną obsługę administracyjną, prawną i bankową. W myśl opracowanej na najbliższe dziesięciolecie strategii rozwoju, miasto winno stać się lokalnym, wszechstronnie przygotowanym centrum obsługi rolnictwa, wykorzystującym posiadane walory przyrodnicze i turystyczne.

 

źródło: pl.wikipedia.org/wiki/Rypin